Kako i kada se formira posteljica
Iako možda deluje da svi znaju kada se formira posteljica, te su čak i naše bake to zvale „kada beba oživi“, a gotovo nema ko ne zna da se radi o kraju prvog tromesečja, skoro sam imala prilike da vidim u zvaničnom udžbeniku za biologiju osmog razreda osnovne škole pročitala NETAČAN podatak da se radi o 20. nedelji trudnoće. Stoga, detaljno o tome kako i kada se formira posteljica možete čitati u nastavku ovog teksta.
U ovom tekstu
Kako i kada se formira posteljica?
Posteljica ne nastaje odjednom, niti se „pojavi“ tek kada je vidimo na ultrazvuku. Ona se gradi postepeno, tiho i vrlo precizno, od samog početka trudnoće. Razumevanje tog procesa pomaže trudnicama da shvate zašto su prve nedelje trudnoće toliko važne i zašto se kasnije stanje posteljice često vezuje upravo za njen rani razvoj.
Prvi korak: ugnježđivanje oplođene jajne ćelije
Sve počinje nekoliko dana nakon oplodnje, kada oplođena jajna ćelija putuje ka materici. Oko 5–6. dana dolazi do implantacije, odnosno ugnježđivanja u sluzokožu materice.
U tom trenutku ćelije embriona se već diferenciraju:
- jedan deo će se razviti u bebu,
- drugi deo će postati posteljica.
Ovaj drugi deo čine takozvane trofoblastne ćelije, koje imaju zadatak da se „uspostave“ u zidu materice i započnu stvaranje veze između majke i embriona.
Formiranje posteljice u prvim nedeljama trudnoće
Tokom prve i druge nedelje nakon implantacije, trofoblastne ćelije se umnožavaju i šire u sluzokožu materice. One stvaraju sitne izdanke koji će kasnije postati krvni sudovi posteljice.
U ovoj fazi:
- još ne postoji potpuno formirana posteljica,
- ali se postavljaju temelji za njen kasniji rad,
- uspostavlja se prva razmena hranljivih materija i kiseonika.
Zato se ovaj period smatra jednim od najosetljivijih u trudnoći, iako trudnica često još i ne zna da je trudna.
Prvi trimestar: posteljica preuzima glavnu ulogu
Tokom prvog trimestra, naročito između 8. i 12. nedelje, posteljica intenzivno raste i razvija se. U tom periodu ona:
- formira sve složeniju mrežu krvnih sudova,
- počinje da proizvodi hormone neophodne za održavanje trudnoće,
- preuzima ulogu „posrednika“ između majke i bebe.
Do kraja prvog trimestra posteljica postaje glavni organ zadužen za: ishranu bebe, dotok kiseonika i odvođenje otpadnih materija.
Upravo tada se kaže da je posteljica funkcionalno formirana, iako će nastaviti da raste i sazreva do kraja trudnoće. Saznajte: Stepen zrelosti posteljice
Kada se posteljica može videti na ultrazvuku
Posteljica se na ultrazvuku obično može uočiti već u ranoj trudnoći, ali njen položaj i izgled u tom periodu nisu konačni. Važno je znati:
- rani ultrazvučni nalazi položaja posteljice nisu presudni,
- kako materica raste, posteljica se često „pomera“,
- konačna procena položaja obično se radi tek u drugom trimestru.
Zato se rani nalazi ne tumače kao dijagnoza, već kao trenutna slika razvoja.
Kako se posteljica dalje razvija do kraja trudnoće
Od drugog trimestra pa nadalje, posteljica:
- raste zajedno sa bebom,
- prilagođava se njenim potrebama,
- postepeno sazreva i menja strukturu.
U trećem trimestru dolazi do njenog prirodnog „starenja“, što je normalan proces i znak da se telo priprema za porođaj. Problem nastaje samo ako se taj proces desi prerano ili previše naglo.
Zašto je rani razvoj posteljice toliko važan?
Način na koji se posteljica formira u prvim nedeljama trudnoće može imati dugoročan uticaj na:
- rast i razvoj bebe,
- tok trudnoće,
- rizik od određenih komplikacija.
Zbog toga faktori poput:
- opšteg zdravlja majke,
- hroničnih bolesti,
- pušenja, alkohola i stresa,
- infekcija u ranoj trudnoći
mogu indirektno uticati na kvalitet formiranja posteljice.
Posteljica kao privremeni, ali ključni organ
Iako postoji samo tokom trudnoće, posteljica je jedan od najsofisticiranijih organa u ljudskom telu. Ona se formira brzo, prilagođava se stalno i nestaje nakon porođaja, ali tokom tih devet meseci obavlja zadatak bez kog trudnoća ne bi mogla da se održi.
Razumevanje kada i kako se posteljica formira pomaže trudnicama da shvate zašto je briga o sebi važna od samog početka, čak i pre nego što trudnoća postane vidljiva.
Više o zdravlju u trudnoći možete čitati u kategoriji ZDRAVLJE TRUDNICE ⇓
