Vaginalni prolaps: vrste, simptomi i načini lečenja
Kako prolaps napreduje, mogu se javiti problemi sa mokrenjem. Neke žene imaju osećaj da ne mogu potpuno da isprazne bešiku, dok druge primećuju curenje urina prilikom kijanja, kašljanja ili smejanja.
Vaginalni prolaps, poznat i kao prolaps karličnih organa, predstavlja stanje u kojem dolazi do slabljenja mišića, ligamenata i vezivnog tkiva karličnog dna. Kada strukture koje drže organe male karlice više ne mogu da pružaju dovoljnu podršku, jedan ili više organa počinju da se spuštaju prema vaginalnom kanalu.
Vaginalni prolaps
Ovo stanje je mnogo češće nego što se misli. Procene pokazuju da će tokom života određeni stepen prolapsa razviti čak polovina žena. Iako se najčešće javlja nakon menopauze, može se pojaviti i ranije, naročito nakon više vaginalnih porođaja ili kod žena koje imaju genetsku sklonost ka slabljenju vezivnog tkiva.
Kod nekih žena prolaps ne izaziva nikakve tegobe i otkriva se slučajno tokom ginekološkog pregleda. Međutim, kod drugih može značajno uticati na kvalitet života, izazivajući nelagodnost, probleme sa mokrenjem ili pražnjenjem creva, pa čak i bol tokom seksualnih odnosa. Izvor: VerywellHealth
Vrste vaginalnog prolapsa
Prolaps može zahvatiti različite organe male karlice, pa se prema tome razlikuje nekoliko tipova.
Najčešći oblik je cistokela, odnosno spuštanje mokraćne bešike prema prednjem zidu vagine. Zbog toga žene često imaju osećaj pritiska u karlici, učestalo mokrenje ili nekontrolisano oticanje urina.
Kada se, osim bešike, spušta i mokraćna cev, stanje se naziva cistouretrokela.
Drugi čest oblik je rektokela. U tom slučaju završni deo debelog creva potiskuje zadnji zid vagine, što može otežati pražnjenje creva i izazvati osećaj nepotpunog pražnjenja.
Kod enterokele dolazi do spuštanja tankog creva prema vrhu vagine, dok se kod prolapsa materice sama materica pomera nadole prema vaginalnom kanalu.
Nije retkost da žena ima kombinaciju više vrsta prolapsa istovremeno. Izvor: PLOS One
Koji su simptomi vaginalnog prolapsa?
Najčešći simptom je osećaj težine ili pritiska u vagini. Mnoge žene opisuju osećaj kao da im „nešto ispada“ ili kao da sede na maloj loptici.
Tegobe se obično pojačavaju tokom dana, nakon dužeg stajanja, podizanja tereta ili fizičkog napora. Ujutru, nakon odmora, simptomi često mogu biti blaži.
Kako prolaps napreduje, mogu se javiti problemi sa mokrenjem. Neke žene imaju osećaj da ne mogu potpuno da isprazne bešiku, dok druge primećuju curenje urina prilikom kijanja, kašljanja ili smejanja.
Kod prolapsa koji zahvata creva mogu se pojaviti zatvor i otežano pražnjenje stolice.
Mogući su i:
- bol ili nelagodnost tokom seksualnih odnosa
- osećaj pritiska u donjem delu stomaka
- bolovi u donjem delu leđa
- učestale urinarne infekcije Izvor: ICUrology
- vidljivo ispupčenje na ulazu u vaginu
U težim slučajevima tkivo može izaći izvan vaginalnog otvora.
Zašto dolazi do prolapsa?
Glavni uzrok zbog kog se dešava vaginalni prolaps je slabljenje struktura koje podržavaju organe male karlice.
Vaginalni porođaji predstavljaju jedan od najvažnijih faktora rizika. Rizik je veći kod žena koje su imale više porođaja, porođaj krupne bebe ili komplikovan porođaj.
Menopauza takođe igra značajnu ulogu. Pad nivoa estrogena dovodi do gubitka elastičnosti i čvrstine vaginalnih tkiva, pa se prolaps češće javlja nakon pedesete godine života.
Prekomerna telesna težina dodatno povećava pritisak na karlično dno. Hronični kašalj, zatvor i često podizanje teških tereta takođe doprinose postepenom slabljenju mišića i ligamenata.
Genetski faktori imaju značajnu ulogu. Žene čije su majke ili sestre imale prolaps imaju veću verovatnoću da razviju isto stanje.
Kako se postavlja dijagnoza vaginalni prolaps?
Dijagnoza se najčešće postavlja tokom ginekološkog pregleda.
Lekar procenjuje položaj karličnih organa i može zatražiti od pacijentkinje da zakašlje ili napne trbušne mišiće kako bi se prolaps bolje uočio.
U pojedinim slučajevima mogu biti potrebni dodatni pregledi, poput ultrazvuka ili magnetne rezonance, posebno kada postoje izraženi problemi sa mokrenjem ili pražnjenjem creva. Izvor: Taylor & Francis
Kako se leči vaginalni prolaps?
Izbor terapije zavisi od stepena prolapsa, godina pacijentkinje, simptoma i opšteg zdravstvenog stanja.
Kod blagih oblika često nije potrebna operacija. Prvi korak obično predstavljaju vežbe za jačanje mišića karličnog dna, poznate kao Kegelove vežbe. Njihov cilj je da ojačaju mišiće koji podržavaju bešiku, matericu i creva.
Mnogim ženama pomaže i vaginalni pesar. Reč je o silikonskom pomagalom koje se postavlja u vaginu i pruža dodatnu podršku spuštenim organima.
Kod žena u menopauzi lekar može preporučiti lokalnu estrogensku terapiju u obliku krema ili vaginaleta kako bi se poboljšalo stanje vaginalnog tkiva.
Ako su prisutni zatvor i otežano pražnjenje creva, savetuje se ishrana bogata vlaknima, dovoljan unos tečnosti i redovna fizička aktivnost.
Kada je potrebna operacija?
Operativno lečenje razmatra se kada simptomi ozbiljno narušavaju svakodnevni život ili kada konzervativne metode ne daju rezultate.
Savremene operacije prolapsa uglavnom se izvode minimalno invazivnim tehnikama, kroz male rezove ili vaginalnim putem. Cilj zahvata je vraćanje organa u pravilan položaj i obnavljanje podrške karličnog dna.
Vrsta operacije zavisi od toga koji su organi zahvaćeni i od individualnih potreba pacijentkinje.
Može li se prolaps sprečiti?
Iako nije moguće u potpunosti sprečiti pojavu prolapsa, određene navike mogu značajno smanjiti rizik.
Održavanje zdrave telesne težine, redovno izvođenje Kegelovih vežbi i izbegavanje podizanja teških tereta pomažu očuvanju snage karličnog dna. Više: Zašto je karlično dno važno? Kako da ojačate karlično dno?
Važno je lečiti hronični zatvor i dugotrajan kašalj, jer oba stanja stvaraju dodatni pritisak na karlične organe.
Ženama nakon menopauze preporučuju se redovni ginekološki pregledi kako bi se eventualne promene otkrile na vreme.
Rezime
Vaginalni prolaps je često, ali i dalje nedovoljno prepoznato stanje koje može značajno uticati na svakodnevni život žene. Osećaj težine u vagini, problemi sa mokrenjem ili pražnjenjem creva i bol tokom odnosa nisu normalan deo starenja koji treba trpeti.
Dobra vest je da danas postoje efikasne metode lečenja, od jednostavnih vežbi i vaginalnih pesara do savremenih hirurških procedura. Što se problem ranije prepozna, veće su šanse da se simptomi uspešno kontrolišu i očuva kvalitet života.
Sve o ginekološkim problemima i preventivi ženskog zdravlja ⇓
