AI alat kao pomoć pri proceni rizika od povratka raka dojke i nakon pet godina
Ćelije raka mogu napustiti prvobitni tumor i ostati neaktivne određeno vreme pre nego što ponovo počnu da se razvijaju.
Često unapred osuđujemo pojavu veštačke inteligencije, ali zapravo je ponekad od neprocenjive koristi. Ako pričamo o tome da postoji AI alat kao pomoć pri proceni rizika od povratka raka dojke, jasno je da je njegova korist pozitivna i važna.
AI alat kao pomoć pri proceni rizika od povratka raka dojke
Kod određenih oblika raka dojke rizik od povratka bolesti ne prestaje nekoliko godina nakon završetka lečenja. Upravo zato istraživači razvijaju nove načine da što preciznije procene kod kojih pacijentkinja postoji veći rizik od kasnijeg povratka bolesti.
Jedan od novih pristupa je IICM+, alat zasnovan na veštačkoj inteligenciji koji bi mogao da pomogne u proceni rizika od udaljenog povratka raka dojke, posebno više od pet godina nakon dijagnoze. U novoj studiji pokazao je bolje rezultate u predviđanju ovog rizika nego postojeći 21-genski test Recurrence Score, poznat kao Oncotype DX.
Ipak, stručnjaci naglašavaju da ovi rezultati još nisu dovoljni da bi IICM+ postao deo rutinske kliničke prakse. Potrebna su dodatna istraživanja na većim i raznovrsnijim grupama pacijentkinja.
Zašto je važan rizik od povratka raka dojke nakon pet godina?
Hormonski receptor-pozitivan, HER2-negativan (HR+/HER2–) rak dojke najčešći je tip raka dojke. Kod ove vrste tumora postoji mogućnost da se bolest vrati i mnogo godina nakon prvog lečenja. Kod žena sa HR+/HER2– rakom dojke bez zahvaćenih limfnih čvorova, više od polovine slučajeva udaljenog povratka bolesti može se dogoditi pet ili više godina nakon završetka lečenja. Upravo taj kasni rizik predstavlja poseban izazov. Izvor: JAMA Network
Ćelije raka mogu napustiti prvobitni tumor i ostati neaktivne određeno vreme pre nego što ponovo počnu da se razvijaju.
Zbog toga je za lekare važno da ne procenjuju samo kratkoročni rizik, već i mogućnost da se bolest vrati nakon pet, deset ili čak više godina.
Kako se danas procenjuje rizik od povratka raka dojke?
Jedan od testova koji se koristi kod određenih pacijentkinja jeste 21-genski Recurrence Score, odnosno Oncotype DX. Ovaj test pomaže lekarima da procene verovatnoću povratka bolesti i da odluče da li bi pacijentkinja mogla imati korist od dodatne, adjuvantne hemoterapije.
Prema autorima novog istraživanja, ovaj test je naročito koristan kada se procenjuje rizik od povratka bolesti u prvih pet godina nakon lečenja. Međutim, njegova sposobnost da predvidi kasniji povratak bolesti je ograničenija. Tu bi IICM+ mogao da donese dodatne informacije.
Šta je IICM+?
IICM+ je novi model zasnovan na veštačkoj inteligenciji koji je napravljen sa ciljem da preciznije procenjuje rizik od udaljenog povratka HR+/HER2– raka dojke u ranoj fazi, kod žena kod kojih nisu zahvaćeni limfni čvorovi. Istraživači su model razvili koristeći podatke 2.808 pacijentkinja iz TAILORx studije, a zatim su ga proverili na zasebnoj grupi od 1.621 pacijentkinje. Izvor: NIH
Rezultati su pokazali da je IICM+ naročito dobro procenjivao rizik od povratka bolesti nakon pet godina.
IICM+ je u studiji pokazao bolje rezultate od 21-genskog testa
Istraživači su koristili tzv. C-index, odnosno statističku meru koja pokazuje koliko dobro model razlikuje osobe sa većim i manjim rizikom od povratka bolesti. IICM+ je ostvario rezultat od 0,735, dok je 21-genski Recurrence Score imao rezultat od 0,578 za procenu ukupnog rizika od udaljenog povratka bolesti.
Prema objašnjenju stručnjaka koji nisu učestvovali u istraživanju, razlika je potencijalno značajna jer ukazuje na to da bi IICM+ mogao preciznije da razlikuje pacijentkinje sa većim rizikom od kasnijeg udaljenog povratka bolesti. Međutim, to ne znači da je novi alat već spreman da zameni postojeće testove.
Da li bi AI mogao da utiče na odluku o dodatnom lečenju?
Jedna od mogućih primena IICM+ jeste pomoć u donošenju odluka o adjuvantnoj hemoterapiji. Autori istraživanja navode da bi alat mogao biti posebno koristan kod pacijentkinja čiji 21-genski Recurrence Score pokazuje relativno niži rizik, ali kod kojih IICM+ ukaže na veći rizik od povratka bolesti.
U takvoj situaciji dodatne informacije mogle bi pomoći lekaru i pacijentkinji da detaljnije razgovaraju o potencijalnim koristima i rizicima dodatnog lečenja.
Važno je, međutim, da IICM+ u toj ulozi ne bi trebalo da zameni procenu lekara niti zajedničko donošenje odluke o lečenju. Njegova potencijalna vrednost bila bi u tome da pruži još jedan podatak koji može da pomogne da se rizik proceni individualnije.
Zašto je važno otkriti rizik od kasnog povratka?
Kod hormonski pozitivnog raka dojke povratak bolesti može da se dogodi i deset ili više godina nakon prvobitnog lečenja. Zbog toga procena dugoročnog rizika od povratka raka dojke može imati značaj za planiranje daljeg praćenja i lečenja. Ako se pouzdanije utvrdi kod kojih pacijentkinja postoji veći rizik od kasnog povratka, lekari bi u budućnosti mogli da prilagode dugoročni pristup njihovim individualnim karakteristikama i riziku. IICM+ je zbog toga zanimljiv istraživačima, jer bi mogao da pruži informacije o riziku i u ranijem i u kasnijem periodu nakon dijagnoze.
Novi alat još nije spreman za rutinsku upotrebu
Iako su rezultati studije obećavajući, stručnjaci naglašavaju da je potrebno još istraživanja pre nego što bi se IICM+ mogao koristiti u svakodnevnoj kliničkoj praksi. Pre svega, rezultati treba da budu potvrđeni na većim, nezavisnim i raznovrsnijim grupama pacijentkinja. Takođe je potrebno utvrditi da li ovaj model zaista pruža korisne informacije pored onoga što već daju postojeći genomski testovi i klinički podaci. Još važnije, istraživanja treba da pokažu da korišćenje IICM+ zaista dovodi do boljih odluka o lečenju i boljih ishoda za pacijentkinje.
Pored same preciznosti algoritma, uvođenje ovakvog alata u praksu zahtevalo bi i procenu njegove pouzdanosti, dostupnosti, cene i mogućnosti da se jednostavno uklopi u postojeći način rada zdravstvenih timova.
Šta ovo znači za pacijentkinje?
IICM+ za sada predstavlja istraživački alat, a ne standardni test koji bi trebalo samostalno tražiti ili koristiti za donošenje odluka o lečenju.
Rezultati nove studije pokazuju da veštačka inteligencija u budućnosti možda može pomoći lekarima da preciznije procene dugoročni rizik od povratka određenih oblika raka dojke. Ipak, pre nego što takav pristup postane deo rutinske medicine, neophodno je potvrditi rezultate u dodatnim istraživanjima i utvrditi da li zaista poboljšava lečenje i ishode pacijentkinja.
Napomena: Tekst je informativnog karaktera i ne predstavlja zamenu za savet lekara, dijagnozu ili individualni plan lečenja.
Saznajte još: Analiza majčinog mleka i rak dojke
Sve o zdravstvenim problemima možete čitati ovde ⇓
