Hormoni koje proizvodi posteljica: Kako ovaj organ održava trudnoću
Tokom trudnoće proizvodi veliki broj hormona koji omogućavaju da se trudnoća održi, da se beba pravilno razvija i da se organizam majke pripremi za porođaj i dojenje.
Koji su to hormoni koje proizvodi posteljica? Kako oni, odnosno posteljica, održavaju trudnoću? Zašto su ovi hormoni važni u trudnoći?
Kada se govori o posteljici, najčešće se ističe njena uloga u ishrani i snabdevanju bebe kiseonikom. Međutim, posteljica je istovremeno i jedan od najaktivnijih endokrinih organa u ljudskom organizmu. Tokom trudnoće proizvodi veliki broj hormona koji omogućavaju da se trudnoća održi, da se beba pravilno razvija i da se organizam majke pripremi za porođaj i dojenje.
Bez ovih hormona trudnoća ne bi mogla da napreduje. Njihovo stvaranje počinje veoma rano, ubrzo nakon implantacije embriona, a nivo pojedinih hormona menja se iz nedelje u nedelju, prateći potrebe majke i bebe.
Zašto posteljica proizvodi hormone?
Na početku trudnoće glavnu ulogu u proizvodnji hormona ima žuto telo u jajniku. Međutim, kako se posteljica razvija, ona postepeno preuzima tu funkciju i postaje glavni izvor hormona koji održavaju trudnoću.
Ovi hormoni imaju više važnih zadataka:
- održavaju sluzokožu materice pogodnom za razvoj bebe,
- regulišu rast materice i posteljice,
- utiču na razvoj dojki i pripremu za dojenje,
- prilagođavaju metabolizam majke potrebama trudnoće,
- podržavaju rast i razvoj fetusa.
Hormoni koje proizvodi posteljica
Humani horionski gonadotropin (hCG)
Jedan od prvih hormona koji posteljica počinje da proizvodi jeste humani horionski gonadotropin (hCG). Njegova uloga je da:
- održava funkciju žutog tela u prvim nedeljama trudnoće,
- podstiče proizvodnju progesterona,
- omogućava nastavak razvoja trudnoće.
Upravo se hCG otkriva u krvi i urinu trudnice, zbog čega predstavlja osnovu kućnih testova za trudnoću. Njegov nivo brzo raste tokom prvog trimestra, dostiže vrhunac između 8. i 11. nedelje, a zatim se postepeno stabilizuje. Više o ovom hormonu: Ljudski horionski gonadotropin (HCG)
Progesteron – hormon koji čuva trudnoću
Kako trudnoća napreduje, posteljica preuzima proizvodnju progesterona, jednog od najvažnijih hormona u ovom periodu. On služi da:
- održava sluzokožu materice,
- smanjuje kontrakcije materice i time pomaže očuvanju trudnoće,
- doprinosi razvoju krvnih sudova u posteljici,
- priprema dojke za stvaranje mleka.
Zbog dejstva progesterona mnoge trudnice osećaju umor, pospanost i usporeniji rad creva, što su uobičajene promene tokom trudnoće.
Estrogeni – hormoni rasta i pripreme za porođaj
Posteljica proizvodi hormone, i to velike količine estrogena, pre svega estriola, koji je karakterističan za trudnoću.
Njihove najvažnije uloge su:
- rast materice,
- povećanje protoka krvi kroz matericu i posteljicu,
- razvoj mlečnih žlezda,
- priprema organizma za porođaj.
Kako se približava termin porođaja, nivo estrogena postepeno raste i učestvuje u pripremi materice za kontrakcije.
Humani placentarni laktogen (hPL)
Jedan od manje poznatih, ali veoma važnih hormona jeste humani placentarni laktogen (hPL). Njegova osnovna uloga je da prilagodi metabolizam majke potrebama bebe. On:
- povećava dostupnost glukoze za fetus,
- podstiče razgradnju masti kao izvora energije za majku,
- učestvuje u pripremi dojki za dojenje.
Upravo zbog njegovog dejstva organizam trudnice postaje manje osetljiv na insulin, što kod nekih žena može doprineti razvoju gestacijskog dijabetesa.
Drugi hormoni koje proizvodi posteljica
Pored najpoznatijih hormona, posteljica stvara i brojne druge biološki aktivne supstance koje učestvuju u regulaciji trudnoće. Među njima su:
- relaksin, koji doprinosi opuštanju ligamenata i pripremi karlice za porođaj,
- placentarni hormon rasta, koji učestvuje u regulaciji metabolizma majke i rastu fetusa,
- različiti faktori rasta i citokini koji omogućavaju razvoj krvnih sudova i pravilno funkcionisanje posteljice.
Iako se o njima ređe govori, oni imaju važnu ulogu u održavanju zdrave trudnoće.
Šta se dešava sa hormonima nakon porođaja?
Nakon rođenja bebe i izlaska posteljice iz materice, nivo hormona koje ona proizvodi naglo opada. To je potpuno prirodan proces koji omogućava:
- početak stvaranja majčinog mleka,
- postepeni povratak reproduktivnog sistema u stanje pre trudnoće,
- hormonalne promene koje mnoge žene osećaju tokom prvih dana nakon porođaja.
Upravo taj nagli pad hormona može doprineti promenama raspoloženja poznatim kao „baby blues“, dok se kod manjeg broja žena razvija postporođajna depresija, koja zahteva stručnu pomoć.
Da li se hormoni posteljice mogu meriti?
U rutinskoj trudnoći većina hormona koje proizvodi posteljica ne meri se redovno. Izuzetak je hCG, koji se određuje:
- radi potvrde trudnoće,
- kada postoji sumnja na određene komplikacije u ranoj trudnoći,
- kao deo pojedinih prenatalnih skrining testova.
U posebnim situacijama lekar može proceniti da su potrebne i druge analize, ali se to ne radi rutinski.
Rezime
Posteljica nije samo organ koji hrani bebu, već i izuzetno aktivna hormonska žlezda koja upravlja gotovo svim važnim procesima tokom trudnoće. Hormoni koje proizvodi omogućavaju razvoj bebe, prilagođavaju organizam majke novim potrebama i pripremaju ga za porođaj i dojenje.
Zahvaljujući ovoj složenoj hormonskoj aktivnosti, trudnoća može da se razvija u skladu sa potrebama bebe iz nedelje u nedelju. Zato se posteljica s pravom smatra jednim od najsloženijih i najvažnijih privremenih organa u ljudskom organizmu.
Sve o trudnoći možete čitati ovde ⇓
